1 μετα ταυτα απηλθεν ο ιησους περαν της θαλασσης της γαλιλαιας της τιβεριαδος meta tayta apēlthen o iēsoys peran tēs thalassēs tēs galilaias tēs tiberiados
2 και ηκολουθει αυτω οχλος πολυς οτι εωρων αυτου τα σημεια α εποιει επι των ασθενουντων kai ēkoloythei aytō ochlos polys oti eōrōn aytoy ta sēmeia a epoiei epi tōn asthenoyntōn
3 ανηλθεν δε εις το ορος ο ιησους και εκει εκαθητο μετα των μαθητων αυτου anēlthen de eis to oros o iēsoys kai ekei ekathēto meta tōn mathētōn aytoy
4 ην δε εγγυς το πασχα η εορτη των ιουδαιων ēn de eggys to pascha ē eortē tōn ioydaiōn
5 επαρας ουν ο ιησους τους οφθαλμους και θεασαμενος οτι πολυς οχλος ερχεται προς αυτον λεγει προς τον φιλιππον ποθεν αγορασομεν αρτους ινα φαγωσιν ουτοι eparas oyn o iēsoys toys ophthalmoys kai theasamenos oti polys ochlos erchetai pros ayton legei pros ton philippon pothen agorasomen artoys ina phagōsin oytoi
6 τουτο δε ελεγεν πειραζων αυτον αυτος γαρ ηδει τι εμελλεν ποιειν toyto de elegen peirazōn ayton aytos gar ēdei ti emellen poiein
7 απεκριθη αυτω φιλιππος διακοσιων δηναριων αρτοι ουκ αρκουσιν αυτοις ινα εκαστος αυτων βραχυ τι λαβη apekrithē aytō philippos diakosiōn dēnariōn artoi oyk arkoysin aytois ina ekastos aytōn brachy ti labē
8 λεγει αυτω εις εκ των μαθητων αυτου ανδρεας ο αδελφος σιμωνος πετρου legei aytō eis ek tōn mathētōn aytoy andreas o adelphos simōnos petroy
9 εστιν παιδαριον εν ωδε ο εχει πεντε αρτους κριθινους και δυο οψαρια αλλα ταυτα τι εστιν εις τοσουτους estin paidarion en ōde o echei pente artoys krithinoys kai dyo opsaria alla tayta ti estin eis tosoytoys
10 ειπεν δε ο ιησους ποιησατε τους ανθρωπους αναπεσειν ην δε χορτος πολυς εν τω τοπω ανεπεσον ουν οι ανδρες τον αριθμον ωσει πεντακισχιλιοι eipen de o iēsoys poiēsate toys anthrōpoys anapesein ēn de chortos polys en tō topō anepeson oyn oi andres ton arithmon ōsei pentakischilioi
11 ελαβεν δε τους αρτους ο ιησους και ευχαριστησας διεδωκεν τοις μαθηταις οι δε μαθηται τοις ανακειμενοις ομοιως και εκ των οψαριων οσον ηθελον elaben de toys artoys o iēsoys kai eycharistēsas diedōken tois mathētais oi de mathētai tois anakeimenois omoiōs kai ek tōn opsariōn oson ēthelon
12 ως δε ενεπλησθησαν λεγει τοις μαθηταις αυτου συναγαγετε τα περισσευσαντα κλασματα ινα μη τι αποληται ōs de eneplēsthēsan legei tois mathētais aytoy synagagete ta perisseysanta klasmata ina mē ti apolētai
13 συνηγαγον ουν και εγεμισαν δωδεκα κοφινους κλασματων εκ των πεντε αρτων των κριθινων α επερισσευσεν τοις βεβρωκοσιν synēgagon oyn kai egemisan dōdeka kophinoys klasmatōn ek tōn pente artōn tōn krithinōn a eperisseysen tois bebrōkosin
14 οι ουν ανθρωποι ιδοντες ο εποιησεν σημειον ο ιησους ελεγον οτι ουτος εστιν αληθως ο προφητης ο ερχομενος εις τον κοσμον oi oyn anthrōpoi idontes o epoiēsen sēmeion o iēsoys elegon oti oytos estin alēthōs o prophētēs o erchomenos eis ton kosmon
15 ιησους ουν γνους οτι μελλουσιν ερχεσθαι και αρπαζειν αυτον ινα ποιησωσιν αυτον βασιλεα ανεχωρησεν παλιν εις το ορος αυτος μονος iēsoys oyn gnoys oti melloysin erchesthai kai arpazein ayton ina poiēsōsin ayton basilea anechōrēsen palin eis to oros aytos monos
16 ως δε οψια εγενετο κατεβησαν οι μαθηται αυτου επι την θαλασσαν ōs de opsia egeneto katebēsan oi mathētai aytoy epi tēn thalassan
17 και εμβαντες εις το πλοιον ηρχοντο περαν της θαλασσης εις καπερναουμ και σκοτια ηδη εγεγονει και ουκ εληλυθει προς αυτους ο ιησους kai embantes eis to ploion ērchonto peran tēs thalassēs eis kapernaoym kai skotia ēdē egegonei kai oyk elēlythei pros aytoys o iēsoys
18 η τε θαλασσα ανεμου μεγαλου πνεοντος διηγειρετο ē te thalassa anemoy megaloy pneontos diēgeireto
19 εληλακοτες ουν ως σταδιους εικοσιπεντε η τριακοντα θεωρουσιν τον ιησουν περιπατουντα επι της θαλασσης και εγγυς του πλοιου γινομενον και εφοβηθησαν elēlakotes oyn ōs stadioys eikosipente ē triakonta theōroysin ton iēsoyn peripatoynta epi tēs thalassēs kai eggys toy ploioy ginomenon kai ephobēthēsan
20 ο δε λεγει αυτοις εγω ειμι μη φοβεισθε o de legei aytois egō eimi mē phobeisthe
21 ηθελον ουν λαβειν αυτον εις το πλοιον και ευθεως το πλοιον εγενετο επι της γης εις ην υπηγον ēthelon oyn labein ayton eis to ploion kai eytheōs to ploion egeneto epi tēs gēs eis ēn ypēgon
22 τη επαυριον ο οχλος ο εστηκως περαν της θαλασσης ιδων οτι πλοιαριον αλλο ουκ ην εκει ει μη εν εκεινο εις ο ενεβησαν οι μαθηται αυτου και οτι ου συνεισηλθεν τοις μαθηταις αυτου ο ιησους εις το πλοιαριον αλλα μονοι οι μαθηται αυτου απηλθον tē epayrion o ochlos o estēkōs peran tēs thalassēs idōn oti ploiarion allo oyk ēn ekei ei mē en ekeino eis o enebēsan oi mathētai aytoy kai oti oy syneisēlthen tois mathētais aytoy o iēsoys eis to ploiarion alla monoi oi mathētai aytoy apēlthon
23 αλλα δε ηλθεν πλοιαρια εκ τιβεριαδος εγγυς του τοπου οπου εφαγον τον αρτον ευχαριστησαντος του κυριου alla de ēlthen ploiaria ek tiberiados eggys toy topoy opoy ephagon ton arton eycharistēsantos toy kyrioy
24 οτε ουν ειδεν ο οχλος οτι ιησους ουκ εστιν εκει ουδε οι μαθηται αυτου ενεβησαν και αυτοι εις τα πλοια και ηλθον εις καπερναουμ ζητουντες τον ιησουν ote oyn eiden o ochlos oti iēsoys oyk estin ekei oyde oi mathētai aytoy enebēsan kai aytoi eis ta ploia kai ēlthon eis kapernaoym zētoyntes ton iēsoyn
25 και ευροντες αυτον περαν της θαλασσης ειπον αυτω ραββι ποτε ωδε γεγονας kai eyrontes ayton peran tēs thalassēs eipon aytō rabbi pote ōde gegonas
26 απεκριθη αυτοις ο ιησους και ειπεν αμην αμην λεγω υμιν ζητειτε με ουχ οτι ειδετε σημεια αλλ οτι εφαγετε εκ των αρτων και εχορτασθητε apekrithē aytois o iēsoys kai eipen amēn amēn legō ymin zēteite me oych oti eidete sēmeia all oti ephagete ek tōn artōn kai echortasthēte
27 εργαζεσθε μη την βρωσιν την απολλυμενην αλλα την βρωσιν την μενουσαν εις ζωην αιωνιον ην ο υιος του ανθρωπου υμιν δωσει τουτον γαρ ο πατηρ εσφραγισεν ο θεος ergazesthe mē tēn brōsin tēn apollymenēn alla tēn brōsin tēn menoysan eis zōēn aiōnion ēn o yios toy anthrōpoy ymin dōsei toyton gar o patēr esphragisen o theos
28 ειπον ουν προς αυτον τι ποιουμεν ινα εργαζωμεθα τα εργα του θεου eipon oyn pros ayton ti poioymen poiōmen ina ergazōmetha ta erga toy theoy VariantesVAR1 ποιουμενVAR2 ποιωμεν
29 απεκριθη ο ιησους και ειπεν αυτοις τουτο εστιν το εργον του θεου ινα πιστευσητε εις ον απεστειλεν εκεινος apekrithē o iēsoys kai eipen aytois toyto estin to ergon toy theoy ina pisteysēte eis on apesteilen ekeinos
30 ειπον ουν αυτω τι ουν ποιεις συ σημειον ινα ιδωμεν και πιστευσωμεν σοι τι εργαζη eipon oyn aytō ti oyn poieis sy sēmeion ina idōmen kai pisteysōmen soi ti ergazē
31 οι πατερες ημων το μαννα εφαγον εν τη ερημω καθως εστιν γεγραμμενον αρτον εκ του ουρανου εδωκεν αυτοις φαγειν oi pateres ēmōn to manna ephagon en tē erēmō kathōs estin gegrammenon arton ek toy oyranoy edōken aytois phagein
32 ειπεν ουν αυτοις ο ιησους αμην αμην λεγω υμιν ου μωσης δεδωκεν υμιν τον αρτον εκ του ουρανου αλλ ο πατηρ μου διδωσιν υμιν τον αρτον εκ του ουρανου τον αληθινον eipen oyn aytois o iēsoys amēn amēn legō ymin oy mōsēs dedōken ymin ton arton ek toy oyranoy all o patēr moy didōsin ymin ton arton ek toy oyranoy ton alēthinon
33 ο γαρ αρτος του θεου εστιν ο καταβαινων εκ του ουρανου και ζωην διδους τω κοσμω o gar artos toy theoy estin o katabainōn ek toy oyranoy kai zōēn didoys tō kosmō
34 ειπον ουν προς αυτον κυριε παντοτε δος ημιν τον αρτον τουτον eipon oyn pros ayton kyrie pantote dos ēmin ton arton toyton
35 ειπεν δε αυτοις ο ιησους εγω ειμι ο αρτος της ζωης ο ερχομενος προς με ου μη πειναση και ο πιστευων εις εμε ου μη διψηση πωποτε eipen de aytois o iēsoys egō eimi o artos tēs zōēs o erchomenos pros me oy mē peinasē kai o pisteyōn eis eme oy mē dipsēsē pōpote
36 αλλ ειπον υμιν οτι και εωρακατε με και ου πιστευετε all eipon ymin oti kai eōrakate me kai oy pisteyete
37 παν ο διδωσιν μοι ο πατηρ προς εμε ηξει και τον ερχομενον προς με ου μη εκβαλω εξω pan o didōsin moi o patēr pros eme ēxei kai ton erchomenon pros me oy mē ekbalō exō
38 οτι καταβεβηκα εκ του ουρανου ουχ ινα ποιω το θελημα το εμον αλλα το θελημα του πεμψαντος με oti katabebēka ek toy oyranoy oych ina poiō to thelēma to emon alla to thelēma toy pempsantos me
39 τουτο δε εστιν το θελημα του πεμψαντος με πατρος ινα παν ο δεδωκεν μοι μη απολεσω εξ αυτου αλλα αναστησω αυτο εν τη εσχατη ημερα toyto de estin to thelēma toy pempsantos me patros ina pan o dedōken moi mē apolesō ex aytoy alla anastēsō ayto en tē eschatē ēmera
40 τουτο δε εστιν το θελημα του πεμψαντος με ινα πας ο θεωρων τον υιον και πιστευων εις αυτον εχη ζωην αιωνιον και αναστησω αυτον εγω τη εσχατη ημερα toyto de estin to thelēma toy pempsantos me ina pas o theōrōn ton yion kai pisteyōn eis ayton echē zōēn aiōnion kai anastēsō ayton egō tē eschatē ēmera
41 εγογγυζον ουν οι ιουδαιοι περι αυτου οτι ειπεν εγω ειμι ο αρτος ο καταβας εκ του ουρανου egoggyzon oyn oi ioydaioi peri aytoy oti eipen egō eimi o artos o katabas ek toy oyranoy
42 και ελεγον ουχ ουτος εστιν ιησους ο υιος ιωσηφ ου ημεις οιδαμεν τον πατερα και την μητερα πως ουν λεγει ουτος οτι εκ του ουρανου καταβεβηκα kai elegon oych oytos estin iēsoys o yios iōsēph oy ēmeis oidamen ton patera kai tēn mētera pōs oyn legei oytos oti ek toy oyranoy katabebēka
43 απεκριθη ουν ο ιησους και ειπεν αυτοις μη γογγυζετε μετ αλληλων apekrithē oyn o iēsoys kai eipen aytois mē goggyzete met allēlōn
44 ουδεις δυναται ελθειν προς με εαν μη ο πατηρ ο πεμψας με ελκυση αυτον και εγω αναστησω αυτον τη εσχατη ημερα oydeis dynatai elthein pros me ean mē o patēr o pempsas me elkysē ayton kai egō anastēsō ayton tē eschatē ēmera
45 εστιν γεγραμμενον εν τοις προφηταις και εσονται παντες διδακτοι του θεου πας ουν ο ακουσας παρα του πατρος και μαθων ερχεται προς με estin gegrammenon en tois prophētais kai esontai pantes didaktoi toy theoy pas oyn o akoysas para toy patros kai mathōn erchetai pros me
46 ουχ οτι τον πατερα τις εωρακεν ει μη ο ων παρα του θεου ουτος εωρακεν τον πατερα oych oti ton patera tis eōraken ei mē o ōn para toy theoy oytos eōraken ton patera
47 αμην αμην λεγω υμιν ο πιστευων εις εμε εχει ζωην αιωνιον amēn amēn legō ymin o pisteyōn eis eme echei zōēn aiōnion
48 εγω ειμι ο αρτος της ζωης egō eimi o artos tēs zōēs
49 οι πατερες υμων εφαγον το μαννα εν τη ερημω και απεθανον oi pateres ymōn ephagon to manna en tē erēmō kai apethanon
50 ουτος εστιν ο αρτος ο εκ του ουρανου καταβαινων ινα τις εξ αυτου φαγη και μη αποθανη oytos estin o artos o ek toy oyranoy katabainōn ina tis ex aytoy phagē kai mē apothanē
51 εγω ειμι ο αρτος ο ζων ο εκ του ουρανου καταβας εαν τις φαγη εκ τουτου του αρτου ζησεται εις τον αιωνα και ο αρτος δε ον εγω δωσω η σαρξ μου εστιν ην εγω δωσω υπερ της του κοσμου ζωης egō eimi o artos o zōn o ek toy oyranoy katabas ean tis phagē ek toytoy toy artoy zēsetai eis ton aiōna kai o artos de on egō dōsō ē sarx moy estin ēn egō dōsō yper tēs toy kosmoy zōēs
52 εμαχοντο ουν προς αλληλους οι ιουδαιοι λεγοντες πως δυναται ουτος ημιν δουναι την σαρκα φαγειν emachonto oyn pros allēloys oi ioydaioi legontes pōs dynatai oytos ēmin doynai tēn sarka phagein
53 ειπεν ουν αυτοις ο ιησους αμην αμην λεγω υμιν εαν μη φαγητε την σαρκα του υιου του ανθρωπου και πιητε αυτου το αιμα ουκ εχετε ζωην εν εαυτοις eipen oyn aytois o iēsoys amēn amēn legō ymin ean mē phagēte tēn sarka toy yioy toy anthrōpoy kai piēte aytoy to aima oyk echete zōēn en eaytois
54 ο τρωγων μου την σαρκα και πινων μου το αιμα εχει ζωην αιωνιον και εγω αναστησω αυτον τη εσχατη ημερα o trōgōn moy tēn sarka kai pinōn moy to aima echei zōēn aiōnion kai egō anastēsō ayton tē eschatē ēmera
55 η γαρ σαρξ μου αληθως εστιν βρωσις και το αιμα μου αληθως εστιν ποσις ē gar sarx moy alēthōs estin brōsis kai to aima moy alēthōs estin posis
56 ο τρωγων μου την σαρκα και πινων μου το αιμα εν εμοι μενει καγω εν αυτω o trōgōn moy tēn sarka kai pinōn moy to aima en emoi menei kagō en aytō
57 καθως απεστειλεν με ο ζων πατηρ καγω ζω δια τον πατερα και ο τρωγων με κακεινος ζησεται δι εμε kathōs apesteilen me o zōn patēr kagō zō dia ton patera kai o trōgōn me kakeinos zēsetai di eme
58 ουτος εστιν ο αρτος ο εκ του ουρανου καταβας ου καθως εφαγον οι πατερες υμων το μαννα και απεθανον ο τρωγων τουτον τον αρτον ζησεται εις τον αιωνα oytos estin o artos o ek toy oyranoy katabas oy kathōs ephagon oi pateres ymōn to manna kai apethanon o trōgōn toyton ton arton zēsetai eis ton aiōna
59 ταυτα ειπεν εν συναγωγη διδασκων εν καπερναουμ tayta eipen en synagōgē didaskōn en kapernaoym
60 πολλοι ουν ακουσαντες εκ των μαθητων αυτου ειπον σκληρος εστιν ουτος ο λογος τις δυναται αυτου ακουειν polloi oyn akoysantes ek tōn mathētōn aytoy eipon sklēros estin oytos o logos tis dynatai aytoy akoyein
61 ειδως δε ο ιησους εν εαυτω οτι γογγυζουσιν περι τουτου οι μαθηται αυτου ειπεν αυτοις τουτο υμας σκανδαλιζει eidōs de o iēsoys en eaytō oti goggyzoysin peri toytoy oi mathētai aytoy eipen aytois toyto ymas skandalizei
62 εαν ουν θεωρητε τον υιον του ανθρωπου αναβαινοντα οπου ην το προτερον ean oyn theōrēte ton yion toy anthrōpoy anabainonta opoy ēn to proteron
63 το πνευμα εστιν το ζωοποιουν η σαρξ ουκ ωφελει ουδεν τα ρηματα α εγω λαλω υμιν πνευμα εστιν και ζωη εστιν to pneyma estin to zōopoioyn ē sarx oyk ōphelei oyden ta rēmata a egō lalō ymin pneyma estin kai zōē estin
64 αλλ εισιν εξ υμων τινες οι ου πιστευουσιν ηδει γαρ εξ αρχης ο ιησους τινες εισιν οι μη πιστευοντες και τις εστιν ο παραδωσων αυτον all eisin ex ymōn tines oi oy pisteyoysin ēdei gar ex archēs o iēsoys tines eisin oi mē pisteyontes kai tis estin o paradōsōn ayton
65 και ελεγεν δια τουτο ειρηκα υμιν οτι ουδεις δυναται ελθειν προς με εαν μη η δεδομενον αυτω εκ του πατρος μου kai elegen dia toyto eirēka ymin oti oydeis dynatai elthein pros me ean mē ē dedomenon aytō ek toy patros moy
66 εκ τουτου πολλοι απηλθον των μαθητων αυτου εις τα οπισω και ουκετι μετ αυτου περιεπατουν ek toytoy polloi apēlthon tōn mathētōn aytoy eis ta opisō kai oyketi met aytoy periepatoyn
67 ειπεν ουν ο ιησους τοις δωδεκα μη και υμεις θελετε υπαγειν eipen oyn o iēsoys tois dōdeka mē kai ymeis thelete ypagein
68 απεκριθη ουν αυτω σιμων πετρος κυριε προς τινα απελευσομεθα ρηματα ζωης αιωνιου εχεις apekrithē oyn aytō simōn petros kyrie pros tina apeleysometha rēmata zōēs aiōnioy echeis
69 και ημεις πεπιστευκαμεν και εγνωκαμεν οτι συ ει ο χριστος ο υιος του θεου του ζωντος kai ēmeis pepisteykamen kai egnōkamen oti sy ei o christos o yios toy theoy toy zōntos
70 απεκριθη αυτοις ο ιησους ουκ εγω υμας τους δωδεκα εξελεξαμην και εξ υμων εις διαβολος εστιν apekrithē aytois o iēsoys oyk egō ymas toys dōdeka exelexamēn kai ex ymōn eis diabolos estin
71 ελεγεν δε τον ιουδαν σιμωνος ισκαριωτην ουτος γαρ ημελλεν αυτον παραδιδοναι εις ων εκ των δωδεκα elegen de ton ioydan simōnos iskariōtēn oytos gar ēmellen ayton paradidonai eis ōn ek tōn dōdeka